در این جا پیش از معرفی امامان جماعت مسجد جامع، به پیشینه اجمالی امور تبلیغی این مسجد از طریق منابع شفاهی و میدانی می پردازیم.
آیت الله سید محمد تقی مطهری
نخستین امام جماعت مسجد جامع شهر چالوس، مرحوم آیت الله حاج سید محمد تقی مطهری بوده که از سال 1312 لغایت 1329 شمسی به سرپرستی امور دینی مردم منطقه و تربیت طلاّب جوان اشتغال داشت.
مرحوم آیت اللّه حاج سید محمد تقی مطهری کلارستاقی در حدود سال 1299 هجری قمری در یکی از روستاهای شهرکلاردشت به نام «برار» از توابع «مرزن آباد» در خانواده ایی مذهبی دیده به جهان گشود.
بنابر توصیه خانواده اش راهی مکتب خانه دینی واقع در روستای «نیرنگ» از توابع شهرستان نوشهر شد، و تحت آموزش معلّم مکتب دار معروف آن محل به نام«شیخ فضل الله» قرآن، دروس ادبیات عرب همچون: صرف و نحو، معانی و بیان و بدیع، منطق را فرا گرفت.
وی برای ادامه تحصیل علوم دینی به «تهران» عزیمت کرد. و در مدرسه سپهسالار قدیم{ شهید مطهری کنونی} قصد اقامت و تحصیل علوم دینی نمود. ایشان در «تهران» نیز از محضر اساتید خوش نامی مثل: آیت اللّه لواسانی رضوان الله علیه مرحله تکمیلی دروس ادبیات عرب و فقه و اصول را فرا گرفت. ایشان از اكثر مراجع تقليد و آيات عظام عصر خود اجازه همچون: آیت الله العظمی حاج سید ابوالحسن اصفهانی رحمة الله علیه در تصدي امور حسبيه و اخذ وجوه شرعيه را دارا بودند.
وی براي انجام وظيفه در سنگر دینی به شهر چالوس مهاجرت نمودند. و ساليان متمادی جهت خدمت به قرآن و مکتب اهل بیت علیهم السلام مبادرت ورزیدند، در این راستا اقدام به تأسیس مدرسه علمیه چالوس نموده و جوانان مشتاق و شیفته علوم دینی را در حجره های کوچک آن مدرسه تربیت نموده اند. از شاگردان ایشان در آن دوران می توان حضرات آیات و حجج اسلام: حاج سید جواد آل احمد، حاج سید جعفر بزرگی، حاج سید محمد فخر حسینی، حاج سید عیسی مطهری، حاج عبد الکریم ابراهیمی، حاج علی اوسط بکایی، حاج ابوالحسن شهرستانی و… را نام برد.
ایشان سرانجام پس از سال ها خدمت رسانی دینی در سال 1329 شمسی و در سن 71 سالگی بدرود حیات گفت و در روستای «دلیر» از توابع شهر مرزن آباد به خاک سپرده شد.
آیت الله سید حجت الله موسوی
دومین امام جماعت مسجد جامع شهر چالوس، مرحوم آیت الله سید حجت الله موسوی بوده که از سال 1329 لغایت 1354 شمسی به سرپرستی امور دینی مردم منطقه و حتی غرب استان و تربیت طلاّب جوان اشتغال داشت.
مرحوم آیت اللّه حاج سید حجّت اللّه موسوی چالوسی فرزند مرحوم ثقة الاسلام حاج سید ذبیح اللّه موسوی کلارستاقی در حدود سال 1327 قمری در یکی از روستاهای کوهستانی غرب کلارستاق به نام «فشکور» از توابع شهرستان چالوس در خانواده ایی مذهبی دیده به جهان گشود.
ایشان از همان اوان کودکی در دامان پدری روحانی و اهل منبر، مادری مؤمنه و پارسا رشد یافت. اما در همان سنین کودکی از وجود نعمت پدر بی بهره ماند و تحت سرپرستی مادر بزرگوارش قرار گرفت.
بنابر توصیه مادرش و علاقه شخصی راهی مکتب خانه دینی واقع در روستای « پَنجک» از توابع «کجور» شد. و تحت آموزش معلّم مکتب دار معروف آن محل به نام «شیخ اسماعیل» قرآن و ادبیات فارسی را فرا گرفت.
وی برای ادامه تحصیل علوم دینی به یکی از روستاهای«تنکابن» از توابع «شیرود» به نام «کاسه گر محله» عزیمت نمود. و در حوزه درسی مرحوم حجت الاسلام شیخ ابراهیم نجفی تنکابنی رحمت اللّه علیه به مدت 2 سال مقدّمات{صرف و نحو}را آموخت. وی به قصد بهره گیری بیشتر از علوم اسلامی به «تهران» عزیمت کرد.
ایشان در «تهران» نیز حدود 2 سال از محضر اندیشمندانی همچون؛ شهید آیت اللّه سید حسن مدرّس رضوان الله علیه مرحله تکمیلی دروس ادبیات عرب همچون؛ صرف و نحو ، معانی و بیان و بدیع، منطق و مقداری ازکتاب شرح لمعه را فرا گرفت.
وی پس از آن جهت نیل به مدارج عالی علوم دینی عازم شهر مقدسّه قم گردید. و در دروس عالی سطح و خارج{ فقه و اصول، کلام و…} از محضر اساتید معروف آن زمان همچون: آیات عظام: مرحوم میرزا محمد همدانی، آخوند ملاّ علی همدانی، آیت اللّه آقا حجّت کمره ای، آیت اللّه حاج سید محمد تقی خوانساری و نیز مرجع تقلید اشهر زمان، آیت اللّه العظمی حاج آقا حسین طباطبایی بروجردی اعلی اللّه مقامهم الشریف در حدود 24 سال بهره کافی و وافی را گرفت و از سرچشمه های زلال علم و تقوای الهی سیراب گشت.
ایشان با وجود این که قصد اقامت همیشگی را در شهر مقّدسه قم داشت. اما زادگاه وی شهر چالوس پس از رحلت ابوالزوّجه ایشان{مرحوم آیت اللّه حاج سید محمد تقی مطهری }فاقد عالم و شخصیت دینی گردید. مردم متدّین شهر چالوس و حومه پس از رحلت آن فقید سعید از محضر آیت اللّه العظمی بروجردی رضوان اللّه علیه درخواست کردند تا داماد مرحوم آیت اللّه حاج سید محمد تقی مطهری را جهت عهده داری این مسئولیّت خطیر به چالوس رهسپار نماید.
بنابراین مرحوم آیت اللّه حاج سید حجّت اللّه موسوی در سال 1370 هجری قمری مطابق با 1329 شمسی حسب دستور کتبی مرجع تقلید عالی قدر شیعه، آیت اللّه العظمی حاج آقا حسین بروجردی رضوان اللّه علیه به دلیل امتثال امر ولایی مرجعیت شیعه و احساس تکلیف و مسؤولیت دینی از شهر مقدّس قم به چالوس مراجعت نمود و در مدت 38 سال اقامت مبارک خود در شهر چالوس، منشأ خیرات و برکات فراوانی گردید.
معظّمُ له از اكثر مراجع تقليد و آيات عظام عصر خود اجازه در تصدي امور حسبيه و اخذ وجوه شرعيه را دارا بودند. در این راستا با بنیانگذاری مسجد جامع و مدرسه علمیه امام صادق علیه السلام چالوس و خدمات دینی، اجتماعی دیگر و نیز دعوت از سخنرانان و اندیشمندان معروف و مشهور وقت همچون: حجج اسلام و آیات عظام: محمد یزدی، ابوالقاسم خزعلی، مرحوم محمد تقی فلسفی، مرحوم احمد کافی، شهید سید عبد الکریم هاشمی نژاد، شهید مرتضی مطهری، مرحوم سید محمود طالقانی، مرحوم مرتضی انصاری قمی، میرزا حسین نوری همدانی، ناصر مکارم شیرازی و… جهت برگزاری جلسات تفسیر، بیان احادیث و احکام برای تربیت و تعلیم طلاب جوان منطقه همّت گماشت.
مرحوم آیت اللّه حاج سید حجّت اللّه موسوی رحمت اللّه علیه در اوج گیری نهضت الهی و مردمی حضرت امام خمینی رضوان اللّه علیه و مبارزه علیه رژیم ستم شاهی پهلوی نقش مؤثری ایفا نمود.
وی سرانجام پس از عمری خدمت رسانی دینی در روز بیست و پنجم شهریور ماه 1367 شمسی و در سن 81 سالگی، جهان فانی را بدرود حیات گفت و به جوار رحمت حق پیوست؛ و در یکی از حجرات شبستان مسجد جامع چالوس به خاک سپرده شد.
شرح حال
سید ذبیح الله: نام پدر
شهر محل سکونت: مازندران – چالوس (روستای فشکور از توابع مرزن آباد)
درجه علمی: اجتهاد
مذهب : شيعه
ملیت : ايراني
تخصص: فقه و اصول،کلام
مقدمات:
قرآن و ادبیات فارسی: شیخ اسماعیل پنجکی (ره)
صرف و نحو(جامع المقدمات، سیوطی): مرحوم حجت الاسلام شیخ ابراهیم نجفی تنکابنی(رض)
معانی، بیان و بدیع(مطول، حاشيه ملاعبدالله، قوانين الاصول): شهید آیت الله سید حسن مدرس(رض)
لمعه الدمشقیه: شهید آیت الله سید حسن مدرس(رض)
علوم سطح حوزه:
مكاسب: مرحوم آیتاللَّه آقاى میرزا محمد همدانى(ره)
رسائل: آیتاللَّه آخوند ملا على همدانی(ره)
كفايه: آیتاللَّه العظمى سید شهاب الدین مرعشى نجفى(ره)
کلام: آیتاللَّه آخوند ملا على همدانی(ره)
علوم خارج فقه و اصول:
آیتاللَّه العظمى حجت کمره ای(ره)
آیتاللَّه حاج سید محمدتقى خونسارى(ره)
آیتاللَّه سید صدر الدین صدر(ره)
آیتاللَّه العظمى سید حسین بروجردى(ره)
آثار و برکات:
بنیان گذاری ساختمان فعلی مسجد جامع و مدرسه علمیه چالوس در سال 1333 شمسی.
امام جماعت و تولیت شرعی مسجد جامع چالوس و متعلّقات آن به حكم آیتاللَّه العظمى سید حسین بروجردى (ره) –
توسعه، تکمیل و شکوفایی مدرسه علمیه امام صادق علیه السلام چالوس-
احداث خانه ایی براى عالم در محوطه مسجد جامع به حكم آیتاللَّه العظمى سید حسین بروجردى (ره)
فعاليت های اجتماعی و سیاسی :
نمایندگی مستقیم امور دینی در منطقه از سوی مرجع و زعیم شیعه حضرت آیت الله العظمی بروجردی و سایر مراجع عظام معاصر-
– اسلامی تبليغ و ارشاد
– مبارزه عليه رژيم ستم شاهي پهلوي
– اعزام و هدایت مبلّغین به اطراف و حومه چالوس
تربیت و تدریس طلاب علوم دینی منطقه –
وعاظ و مبلّغین مشهورکشور – دعوت ازوعاظ و مبلّغین مشهورکشور
شاگردان:
حجت الاسلام و المسلمین شیخ علی اکبر ضیائی فرد
حجت الاسلام و المسلمین شیخ محمود مشایخ
حجت الاسلام و المسلمین شیخ ابراهیم کیاپاشا
اساتيد:
شیخ اسماعیل پنجکی (ره)
مرحوم حجت الاسلام شیخ ابراهیم نجفی تنکابنی(ره)
شهید آیت الله سید حسن مدرس
مرحوم آیتاللَّه آقاى میرزا محمد همدانى
آیتاللَّه آخوند ملا على همدانی
آیتاللَّه العظمى سید شهاب الدین مرعشى نجفى
آیتاللَّه العظمى حجت کمره ای
آیتاللَّه حاج سید محمدتقى خونسارى
آیتاللَّه سید صدر الدین صدر
آیتاللَّه العظمى سید حسین بروجردى
حجت الاسلام سید جمال الدین موسوی
سومین امام جماعت مسجد جامع شهر چالوس، مرحوم حجت الاسلام والمسلمين حاج سيد جمال الدين موسوي بوده که حدود 33 سال از سال 1354 لغایت 1387 شمسی.به سرپرستی امور دینی مردم منطقه و تربیت طلاّب جوان اشتغال داشت.
حجت الاسلام والمسلمين حاج سيد جمال الدين موسوي (رحمت الله عليه) فرزند آيت الله سید حجّت الله موسوي (رحمت الله عليه ) و نوة دختري حضرت آيت الله سيد محمد تقي مطهري (رحمت الله عليه) در سال 1316 شمسي در خانوادة اصيل روحاني متولّد شد .
تحصيلات دوران ابتدايي را در شهر مقدس قم تحت نظارت پدر بزرگوارشان سپري نمود. سپس به جهت علاقه به دروس علوم ديني و حوزوي وارد حوزه علميه قم شده و پس از اتمام سطح در حوزه علميه قم حدود 12 سال در درس هاي خارج فقه و اصول مراجع معروف وقت به ويژه آيت الله العظمي ميرزا هاشم آملي رضوان الله عليه شركت نمود و هم چنين در كنار دروس حوزوي علوم ديگر نيز مانند تفسير، كلام، نجوم و علم هيئت را نزد آيت الله حسن زاده آملي فرا گرفت.
ايشان پیش از انقلاب وكيل شرعي حضرت آيت الله پسنديده به نيابت از بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران حضرت امام خميني رضوان الله عليه بوده و از اكثر مراجع تقليد و آيات عظام اجازه در تصدي امور حسبيه و اخذ وجوه شرعیه را دارا بوده است.
ايشان در سال 1354 شمسی به دليل اين كه پدر بزرگوارشان در اثر كهولت سن و بيماري نمي توانست، به فعاليت هاي ارزنده ديني و اجتماعي در شهرستان چالوس ادامه دهد؛ به ناچار از ادامه تحصيل بيشتر بازمانده و براي انجام وظيفه در سنگر ديگر به شهرستان چالوس مهاجرت نمود و از آن پس در ساليان متمادی جهت خدمت به اسلام و مسلمين مبادرت ورزید، و منشأ آثار و بركات فراواني شده كه به بعضي از آن ها به طور اجمال و اختصار اشاره مي شود.
حجت الاسلام والمسلمين سيد جمال الدين موسوي
- اقامه نماز جماعت در مسجد جامع چالوس و تصدي كارهاي فرهنگي و تبليغي از قبيل دعوت از مبلغين و سخنرانان مشهور كشور به ويژه در ماه مبارك رمضان، ايام عزاداري، ماه هاي محرم و صفر كه برکات معنوی بسیار داشت و بيان مسائل شرعي و اخلاقي كه خود معظم له عهده دار بود. در نتيجه اين خدمات ارزنده و فعاليت هاي فرهنگي و تبليغي مسجد جامع چالوس مردم اين خطه از بركت حضور اين عزيزان مستفيض مي شدند.
- تصدي مسئوليت مدرسه علميه چالوس كه با اداره كم نظير امور طلاب در ابعاد مختلف مانند تدريس تهيه امكانات رفاهي و رفع نيازمندهاي ديگر از نظر تغذيه و غيره عدة زيادي از محصلين ديني را تربيت كرده و آموزش داده اند. در نتيجه ي اين خدمات ارزنده تعدادي از دانش آموختگان اين مدرسه علميه هم اكنون منشأ خدمات ارزنده در نظام و جامعه اسلامی هستند.
- ايشان با تأسيس سازمان تبليغات اسلامي چالوس و احداث بنا عظيم و فاخر در سه طبقه در بهترين نقطه شهر و 17 سال تصدي مسئوليت اين سازمان خدمات شايان توجهي به مردم اين منطقه رساند. ايشان در اين مدت با همياري ديگر همكاران مبلغين بسیاری به مناطق مختلف شهر و روستا اعزام كرده و كلاس هاي فراوانی در نشر معارف قرآن تشكيل داده اند.
- هدايت و سازماندهي نيروهاي انقلابي در ايام پيروزي انقلاب اسلامي ايران تا آن جايي كه منزل ايشان محور فعاليت ها و مركز تصميم گيري هاي انقلاب بود، اين روحيه انقلابي و دلسوزانه سبب شد تا ايشان بعد از پيروزي انقلاب عهده دار مسئوليت كميته انقلاب اسلامي چالوس شوند و نيروهاي مذهبي و انقلابي را ساماندهي و هدايت كنند. در اين راستا از دفتر اقامتگاه امام راحل رحمت الله عليه احكامي در حفظ نگهداري اموال عمومي براي ايشان صادر گرديد و نامبرده نيز نهايت سعي و كوشش را در ايفاي وظايف خود به كار برده اند.
- جمع آوري كتب خطي و چاپي براي تاسيس كتابخانه مدرسه علمیه چالوس كه در اين زمينه با مسافرت هاي فراوان به مناطق دوردست مشقت هاي بسیاری را تحمل نموده و در نهايت گنجينه ارزشمندي از كتاب هاي خطي و گرانبها را جمع آوري كرده اند و در نهايت كتاب هاي خطي جمع آوري شده را در كتابي با عنوان {فهرست نسخه هاي خطي مدرسه امام صادق عليه السلام چالوس } به چاپ رساندند.
انجام كارهاي فرهنگي و عمراني :
الف. احداث چندين مغازه در كنار مسجد و مناطق مختلف شهر با همياري هيأت امنا و خيرين به عنوان پشتوانه اي براي فعاليت هاي فرهنگي و تبليغي؛
ب بازسازي و توسعه مسجد جامع چالوس و مساجد مختلف در شهر و روستاها؛
ج احداث چهار واحد ساختمان براي سخنرانان مدعو و اساتيد حوزه علميه؛
د. بازسازي مدرسه علميه امام جعفر صادق عليه السلام؛
- ايشان اهتمام ويژه به امور خيريه و خدمت رساني به مردم داشتند تا جايي كه در دوران بيماري با تعيين هيأتي از افراد متديّن جهت تأسیس مؤسسه خیریه مسجد جامع چالوس را دنبال مي نمودند.
سرانجام این عالم خدوم پس از تحمّل بیماری سخت در روز هجدهم بهمن ماه 1387 شمسی و در سن 71 سالگی دار فانی را بدرود حیات گفت و به لقاء اللّه پیوست.
در اثر اين خدمات شايسته و مخلصانه بود كه در فقدان اين عزيز مردم قدرشناس شهرستان چالوس بازار را تعطيل كرده و از پيكر پاك آن مرحوم تشييع جنازه كم نظير را به عمل آورده اند. و در یکی از حجرات شبستان مسجد جامع چالوس و در جوار پدر عالم و بزرگوارش به خاک سپرده شد.
شرح حال
سيد جمال الدين موسوي چالوسی
سید حجت الله: نام پدر
شهر محل ولادت: مازندران – چالوس (روستای برار از توابع مرزن آباد)
درجه علمی: اجتهاد
مذهب : شيعه
ملیت : ايراني
تخصص: فقه و اصول،کلام
علوم مقدمات:
جامع المقدمات، سیوطي: شيخ رحمت الله فشاركي
حاشيه ملاعبدالله: شيخ محمدرضا خرم آبادي (آدينه وند)
مطول: محمد امامي كاشاني
لمعه: شيخ محمدتقي ستوده
قوانين الاصول: شيخ مصطفي اعتمادي
علوم سطح:
مكاسب: ميرزا علي مشكيني
رسائل: شيخ جعفر سبحاني
كفايه: سيد محمدباقر سلطاني طباطبايي
فلسفه: شهيد محمد مفتح
طبيعيات: شهيد سيد مصطفي خميني
خارج فقه و اصول:
آيت الله ميرزا هاشم آملي
آيت الله شيخ مرتضي حائري
آيت الله سيد محمدرضا گلپايگاني
نجوم و اسفار، هئيت:
آيت الله حسن حسن زاده آملي
آثار و برکات:
هدايت و سازماندهي نيروهاي انقلابي در ايام پيروزي انقلاب اسلامي ايران
مسئوليت كميته انقلاب اسلامي چالوس در اوایل انقلاب
رياست سازمان تبليغات اسلامي چالوس 16 سال
امام جماعت مسجد جامع چالوس به حكم دفتر امام راحل(ره)
گردآوری و تنظیم کتاب های خطی و سنگی منطقه در 1700 نسخه
وقف کتاب های خطی و سنگی مدرسه علمیه با گواهی جامعه روحانیت چالوس
تأسيس كتابخانه خطی مدرسه علمیه امام صادق علیه السلام چالوس
احداث چهار واحد ساختمان براي سخنرانان مدعو و اساتيد حوزه علميه
انجام كارهاي فرهنگي ـ عمراني از جمله بازسازي و توسعه بخش خواهران شبستان مسجد جامع چالوس
چاپ فهرست نسخ خطی کتابخانه مدرسه علمیه امام صادق علیه السلام چالوس
فعاليت های اجتماعی و سیاسی :
– اسلامی تبليغ و ارشاد
– مبارزه عليه رژيم ستم شاهي پهلوي
– تأسيس سازمان تبليغات اسلامی چالوس بنابر حکم آیت الله جنتی
تدریس و تربیت طلاب علوم دینی منطقه –
حضور در جبهه های دفاع مقدس و تبليغات اسلامی –
اساتيد؛ حضرات آیات:
ميرزا هاشم آملي
شيخ مرتضي حائري
سيد محمدرضا گلپايگاني
حسن حسن زاده آملي
شهيد سيد مصطفي خميني
شهيد محمد مفتح
سيد محمدباقر سلطاني طباطبايي
شيخ جعفر سبحاني
ميرزا علي مشكيني
شيخ رحمت الله فشاركي
شيخ مصطفي اعتمادي
محمد امامي كاشاني
شيخ محمدتقي ستوده
شيخ محمدضا خرم آبادي (آدينه وند)