نماز عشاء هم احکام و آدابی دارد؛

نکته اول: اهمیت نماز عشاء:

نماز عشاء یا نماز خفتن، پنجمین نماز از نمازهای پنج گانه یومیه است که بر مسلمین واجب شده؛ در روایات و احادیث اهل بیت علیهم السلام سفارش و تأکید شده و به اسرار آن نیز اشاره شده است.

نماز عشاء، ویژگی هایی دارد؛

ویژگی اول:

نماز عشاء در روز قيامت حقيقت معنوی و ملکوتی دارد.

از امیرالمؤمنین علیه السلام روایت داریم: «وَ أَمَّا صَلَاةُ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ فَإِنَّ لِلْقَبْرِ ظُلْمَةً وَ لِيَوْمِ الْقِيَامَةِ ظُلْمَةً».

یعنی: حقيقت نماز عشاء هم در قبر ظلمت و تاريكي وجود دارد و هم در روز قيامت.

خداوند متعال امر به نماز عشاء فرموده، به جهت آن که نماز عشاء سبب روشن شدن قبر ماست و تاريكي آن را از بين مي‌برد.

اين حقیقت معنوی ما را براي نماز آماده مي‌كند، هر چند نيّت انسان بر نماز بايد همان اطاعت خدا باشد؛

اما بدانيم اين مصداق از اطاعت ظلمت قبر و قيامت را هم از بين مي‌برد.

حضرت فرمود: «أَمَرَنِي رَبِّي عَزَّ وَ جَلَّ وَ أُمَّتِي بِهَذِهِ الصَّلَاةِ لِتُنَوِّرَ الْقَبْرَ وَ لِيُعْطِيَنِي وَ أُمَّتِيَ النُّورَ عَلَى الصِّرَاطِ»

یعنی: حقيقت نماز عشاء، در روز قيامت نور است براي عبور از صراط و نجات از ظلمات قبر و قيامت.

حال با توجّه به اين خصوصيات، آيا به خود اجازه مي‌دهيم نماز عشاءمان را با توجّه و حضور قلب نخوانيم؟ و اين وقت عزيز را ضايع كنيم و از بين ببريم؟

ویژگی دوم:

نماز عشاء نمازي است که خداوند متعال براي انبياء گذشته بيان فرموده است.

«وَ مَا مِنْ قَدَمٍ مَشَتْ إِلَى صَلَاةِ الْعَتَمَةِ[1] إِلَّا حَرَّمَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ جَسَدَهَا عَلَى النَّارِ وَ هِيَ الصَّلَاةُ الَّتِي اخْتَارَهَا اللهُ تَعَالَى وَ تَقَدَّسَ ذِكْرُهُ لِلْمُرْسَلِينَ قَبْلِي‏».

هيچ گامي به سوي نماز عشاء برداشته نمي‌شود؛ مگر آن‌که خداوند متعال آن قدم را بر آتش جهنم حرام مي‌کند؛ و عشاء نمازي است که خداوند براي انبياء گذشته بيان فرموده است.

ویژگی سوم:

نماز عشاء، یادآور شهادت امام حسن مجتبی علیه السلام است.

نکته دوم: وقت شرعی نماز عشاء:

نماز عشاء از نمازهایی است که وقت مخصوص و فضیلت و مشترک دارد: اول وقت نماز عشا بعد از گذشتن زمان لازم برای سه رکعت نماز بعد از مغرب است و پایان آن نصف شب است.

وقت مخصوص نماز عشا موقعی است که به اندازه ی خواندن نماز عشا به نصف شب مانده باشد که اگر کسی تا این موقع نماز مغرب را عمداً نخواند، باید اوّل نماز عشا و بعد از آ ن نماز مغرب بخواند.
نکته سوم: احکام قضای نماز عشاء:

سؤال:

شخصی هنگام اقامه نماز جماعت عشاء وارد مسجد می شود و نماز عشاء را با جماعت می خواند و بعد از پایان نماز جماعت، نماز مغرب را خودش فرادی می خواند؛آیا نماز عشاء او که به جماعت خوانده صحیح است؟ (با توجه به این که آن را مقدّم بر نماز مغرب کرد).
پاسخ:

دفتر آیت الله العظمی خامنه ای (مد ظله العالی):

صحیح نمى‌باشد و لازم است، نماز عشا را اعاده نماید.

دفتر آیت الله العظمی سیستانی (مد ظله العالی):

اگر از روی غفلت باشد، اشکال ندارد.

دفتر آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مد ظله العالی):

این کار صحیح نیست و باید بعد از نماز مغرب، عشا را اعاده کند.

دفتر آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (مد ظله العالی)

باید بعد از خواندن نماز مغرب، نماز عشاء خود را نیز اعاده کند.