نماز مغرب هم احکام و آدابی دارد؛
نماز مغرب چهارمین نماز از نمازهای پنج گانه یومیه است که بر مسلمین واجب شده؛ در روایات و احادیث اهل بیت علیهم السلام سفارش و تأکید شده و به اسرار آن نیز اشاره شده است، نماز مغرب ویژگی هایی دارد؛
الف. نماز مغرب، وقت پذيرفته شدن توبة آدم ابوالبشر علیه السلام است.
در وقت نماز مغرب، وقتي انسان به ياد اين خصوصيت ميافتد، عملاً توبه تحقق پيدا ميكند. توبة آدم علیه السلام هم به اين نحو انجام شد كه سه ركعت نماز خواند، يك ركعت به خاطر خطايي كه خود مرتکب شده بود، يك ركعت به خاطر خطايي كه حوا علیها السلام كرده و يك ركعت هم به عنوان توبهاي كه بايد انجام ميداد. چون از امیرالمؤمنین علیه السلام روایت داریم: «فَفَرَضَ اللهُ عَزَّوَجَلَّ هَذِهِ الثَّلَاثَ رَكَعَاتٍ عَلَى أُمَّتِي».
یعنی: خداي تبارك و تعالي اين سه ركعت نماز را بر امّت من واجب کرد.
ب. نماز مغرب، نماز تسبیح خداست.
خداوند متعال در آيه کريمه «فَسُبْحانَ اللّهِ حينَ تُمْسُونَ وَ حينَ تُصْبِحُونَ»[1]به نماز مغرب اشاره فرموده است.
روایت داریم: «وَ هِيَ الصَّلَاةُ الَّتِي أَمَرَنِي رَبِّي بِهَا فِي قَوْلِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: فَسُبْحانَ اللهِ حِينَ تُمْسُونَ وَحِينَ تُصْبِحُونَ».
[1]
ج. نماز مغرب، وقت استجابت دعاست.
چون پيامبر اکرم صلي الله عليه وآله ميفرمايد: «وَ هِيَ السَّاعَةُ الَّتِي يُسْتَجَابُ فِيهَا الدُّعَاءُ فَوَعَدَنِي رَبِّي عَزَّوَجَلَّ أَنْ يَسْتَجِيبَ لِمَنْ دَعَاهُ فِيهَا» یعنی: وقت نماز مغرب وقتي است كه وقت استجابت دعاست، خدا به پيامبر اکرم صلي الله عليه وآله وعده فرمود: در وقت نماز مغرب دعاي او را مستجاب ميكند و نه فقط دعاي پيامبر، بلکه هر كسي كه در وقت مغرب دعا كند و خدا را بخواند، خدا دعاي او را مستجاب ميكند.
د. نماز مغرب، شکرانه ولادت حضرت زهرا علیها السلام است.
چون در برخي از روايات ديگر آمده كه هنگامی که رسول خدا صلی الله علیه وآله مشغول اقامه نماز مغرب بودند، حضرت فاطمه علیها السلام به دنیا آمدند.
به هنگام مغرب حضرت فاطمه علیها السلام از مادر بزرگوارش متولد شد، در این زمان، خبر مسرت بخش ولادت آن نور عظیم را به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله دادند و حضرت رسول صلی الله علیه و آله به شکرانه آمدن فاطمه زهرا علیها السلام یک رکعت به نماز مغرب اضافه نمود و از آن پس سه رکعت نماز مغرب بر همه مسلمان واجب شد. دو رکعت اول را خداوند متعال واجب کرد و یک رکعت را پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله
به شکرانه به دنیا آمدن دردانه عالم هستی به نماز مغرب افزودند و این سه رکعت در سفر نیز به دو رکعت تبدیل نمی شود. برخلاف نمازهای چهار رکعتی که باید شکسته خوانده شود.[1]
بنابراین، همیشه همراه با نمازهای پنج گانه مؤذن در اذان و امام جماعت در اقامه همه مسلمانان را به نیکی به فاطمه فرا می خواند و اذان چیست؟ لذا موذن در اذان با خوش ترین صدایش فریاد بر می آورد؛ حی علی خیر العمل و معنای خیر العمل چیست؟ جز نیکی به فاطمه؟
نمازگزار قبل از اقامه نماز به این نکته توجه دارد، بهترین عملها در این دنیا نیکی به فاطمه است.
اذان که اذن مناجات با حق است، بهترین عمل را نیکی به فاطمه می داند؛ یعنی: از شرایط نماز گزاردن و در پیشگاه خداوند سر به سجده نهادن، نیکی به فاطمه است و چه نیکی و احسانی به آن شهیده راه ولایت بالاتر است. لذا بی جهت نبوده است که دشمنان غدیر، دستور دادند تا پیروانشان «حی علی خیر العمل» را از اذان شان حذف کنند، به جای آن در اذان گفتند: «الصلوه خیر من النوم»؛ نماز از خواب بهتر است!
بنابر نظر اکثر مراجع، وقت شرعی نمازمغرب، موقعی است که سرخی طرف مشرق -که بعد از غروب آفتاب پیدا می شود- از بالای سر انسان بگذرد.
نماز مغرب از نمازهایی است که وقت مخصوص و فضیلت و مشترک دارد: وقت مخصوص نماز مغرب از اوّل مغرب است، تا وقتی که از مغرب به اندازه خواندن سه رکعت نماز بگذرد.
بین وقت مخصوص نماز مغرب و وقت مخصوص نماز عشا، وقت مشترک نماز مغرب و عشا است که اگر کسی در این وقت اشتباهاً نماز عشا را پیش از نماز مغرب بخواند و بعد از نماز ملتفت شود، نمازش صحیح است و باید نماز مغرب را بعد از آن بجا آورد.
مردها باید حمد و سوره نماز مغرب را بلند بخوانند، بجز در نماز جماعت برای کسی که یک رکعت از امام جماعت عقب است.[2]
زن مى تواند حمد و سوره نماز صبح و مغرب و عشا را بلند يا آهسته بخواند، ولى اگر نا محرم صدايش را بشنود، بنا بر احتياط واجب بايد آهسته بخواند.[3]
انسان در رکعت سوم نماز مغرب ( وظهر وعصر وعشا )، مخیر است، حمد بخواند یا تسبیحات اربعه ولی هرچه می خواند باید آهسته بخواند.[4]
کسی که در رکعات نماز مغرب شک کند، نمازش باطل است، فرق نمی کند که شک بین یک و دو یا دو و سه باشد.[5]
نماز مغرب در سفر و وطن همان سه رکعت است و تغییر نمی کند.[6]
مستحب است بعد از نماز مغرب، چهار رکعت نافله مغرب خوانده شود (دو تا دورکعت) چه در سفر و چه در وطن. شایسته نیست مؤمنین نسبت به نوافل بی توجه باشند.[7]
[1] لوامع صاحبقرانى (شرح الفقیه/ فارسی) – محمد تقی المجلسی ( الأول ) – ج 5 – ص 62 – 63،و الحدائق الناضرة – المحقق البحرانی – ج 6 – ص 58 – 59 و ذکرى الشیعة فی أحکام الشریعة – الشهید الأول – ج 2 – ص 312)
[2] توضیح المسائل محشی ، ج۱ ،ص۸۰۶
[3] توضیح المسائل محشی ،ج۱، ص۵۴۹
[4] مجمع الرسائل، ج۱، ص۲۵۳
[5] همان ،ص۶۳۵
[6] همان ، ص۱۳۰
[7] همان ، ص
