احکام و آداب نماز صبح

احکام و آداب نماز صبح

یکی از مسائل احکام شرعی، احکام و آداب واجب و مستحبی نمازهای پنج گانه است؛

نماز صبح، احکامی دارد:

نکته اول:

در میان نمازهای پنج گانه نماز صبح، مهم ترین و شریف ترین نماز است. چون در قرآن، روایات و احادیث اهل بیت علیهم السلام نماز صبح را مشهود ملائكه معرفی کرده است، آن جا که می فرماید:

وَقُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُودًا؛ [1]

نماز صبح، از میان نمازها این امتیاز دارد كه ملائكه شب و ملائكه روز آن را مشاهده می كنند. زیرا نماز صبح اگر در اول وقت خود انجام شود، دقیقاً در لحظه ای انجام شده است كه ملائكه شب، جای خود را به ملائكه روز می دهند و هر دو گروه از فرشتگان، شاهد اقامه آن نماز خواهند بود.

بنابراین نماز صبح كه در اول وقت خوانده شود، در دو پرونده ثبت می شود.

روایت داریم:

حاجات مهم خود را در نماز صبح از خداوند متعال مسألت کنید.

نماز صبح، یادآور نماز صبح حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام در روز نوزدهم ماه رمضان و ضربت خوردن فرق ایشان توسط اشقی الاشقیاء عالم، ابن ملجم مرادی است.

[1] سوره اسرا، آیه78

 

نکته دوم: وقت نماز صبح

نـزديـك اذان صبح از طرف مشرق، سفيده اى رو به بالا حركت مى كند كه آن را فجر اول گويند. موقعى كه آن سفيده پهن شد، فجر دوم و اول وقت نماز صبح است و آخر وقت نماز صبح موقعى است كه آفتاب بيرون مى آيد.

نکته سوم: جهر و اخفات (بلند و آهسته خواندن) در نماز صبح:

مراجع معظم تقلید درباره جهر و اخفات (بلند و آهسته خواندن) نماز صبح گفته اند:

« بر مرد ها واجب است، حمد و سوره نماز صبح {و مغرب و عشا} را بلند بخواند،[1] بجز در نماز جماعت و برای کسی که یک رکعت از امام جماعت عقب است.

زن ها مى ‏تواند حمد و سوره نماز صبح و مغرب و عشا را بلند يا آهسته بخواند؛ ولى اگر نا محرم صدايش را بشنود، بنا بر احتياط واجب بايد آهسته بخواند.

بنابراین، بلند خواندن حمد و سوره نماز صبح از واجبات نماز است. بله! اگر مکلف حکم را نداند یا سهواً در جایی که می بایست حمد و سوره را بلند بخواند، آهسته خواند و بالعکس، اشکالی به نمازش وارد نمی شود،

ولی اگر از روی عمد و در حالی که هم حکم را می داند و هم توجه دارد که باید حمد و سوره را بلند بخواند، ولی آهسته خواند یا بالعکس، نمازش باطل است.[1]

اگر بعد از آن که مقداری از حمد یا سوره را خواند و بعد فهمید که در بلند یا آهسته خواندن اشتباه کرده است، آن مقدار که خوانده، اشکالی ندارد و لازم نیست، آن مقدار را که خوانده دوباره بخواند.[2]

ملاک در بلندی صدا:

آهسته خواندن نماز که معمولاً معنایش مشخص است و آن عدم آشکار کردن صدا است، ولی در بلند بودن نماز باید دقت کرد که اولاً به بلندی داد و فریاد نباشد که این هم باعث بطلان نماز است. و ملاک در بلندی نماز فقط آشکار کردن جوهر صدا است.

با توجه به این ملاک شخص می تواند نمازش را در جایی اقامه کند که کسی متوجه نشود، علاوه بر این که این مقدار از آشکار کردن صدا، عرفاً به حدی نیست که موجب مزاحمت برای دیگران شود.

[1] همان، ص 550.

[2] همان.

[1] توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج ‏1، ص 549.

نکته چهارم: شک در رکعات نماز صبح:

کسی که در رکعات نماز صبح شک کند، نمازش باطل است. فرق نمی کند که شک بین یک و دو یا دو و سه باشد.

نکته پنجم: قضای نماز صبح:

اگر نماز صبح کسی قضا بشود، طبق نظر برخی از مراجع باید قبل از خواندن نماز ظهر، نماز صبح قضا شده همان روز را انجام داد؛ اما طبق نظر آیت الله خامنه ای این کار لازم نیست، گر چه بهتر است .[1]

در فرض سئوال نیازی خواندن نماز صبح قبل از خواندن نماز ظهر نیست و می تواند بعداً هم آن را بخواند.[2]

[1] امام خمینی ، توضیح المسائل م 1320

[2] آیت الله سیستانی ، توضیح المسائل م1365

نکته ششم: بیدار کردن اعضای خانواده برای اقامه نماز صبح:

 

بیدار کردن اعضای خانواده به خصوص بچه ها و همسر برای نماز صبح با رعایت شرایطی جایز است؛

پاسخ :

آیت الله خامنه ای:

اگر به نحوی باشد که بیدار نکردن آنان موجب سبک شمردن نماز باشد،‌ لازم است.

آیت الله مکارم شیرازی:

واجب نیست، مگر این که آن ها عادت به ترک نماز صبح کنند و آن را سبک بشمارند، در این صورت واجب است، به نحو مطلوبی آن ها را بیدار کنند.

آیت الله فاضل لنکرانی:

اگر خود آن ها مراقب نماز هستند و بعضی وقت ها بیدار نشوند، بیدار کردن آن ها واجب نیست؛ لیکن اگر خودشان مراقب نیستند، از باب امر به معروف و نهی از منکر باید آن ها را برای نماز بیدار کنید.

آیت الله سیستانی:

بیدار کردن فرزندان تحت تربیت واجب است.

آیت الله شبیری زنجانی:

اگر خواب ماندن شخص باعث می شود، به این امر عادت کند یا به جهتی دیگر بیدار کردن او احسان به وی به حساب آید- مانند این که خواب ماندن وی بدون عذر باشد- بیدار کردن اشکال ندارد، حتی اگر اذیت شود، ولی اگر خواب ماندن به صورت اتفاقی باشد و جهت راجحی نیز برای بیدار کردن نباشد، بیدار نمودن وی اگر مستلزم ایذا شود، جایز نیست. نسبت به بیدار کردن کسانی که بالغ نشده اند، در صورتی که تربیت وی متوقف بر این کار باشد، حتی اگر اذیت شوند، بیدارکردن آن ها اشکال ندارد.

  • برچسب ها:
ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دسته بندی ها

  • احکام
  • اطلاعیه ها
  • تکریم
  • دینی آموزشی
  • عمومی

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید