می فرماید: « کذلکَ لِنَصرِفَ عنهّ السوءَ و الفَحشاءَ.» این گونه ما بدی و گناه را از یوسف دور کردیم.

شاهد بحث بنده این عبارت آیه شریفه است؛ که می فرماید: « إنّه مِن عبادِنا المخلَصین» چون یوسف از بندگان خاص شده ما بود.

این کاری یوسف کرد؛ جهاد با نفس بود. یوسف علیه السلام از بندگان با اخلاص خدا شد؛ چون در جهاد اکبر بر نفس خود پیروز و غالب شد.

پس راه مخلص شدن مجاهدت با هوای نفس است. البته روایات و احادیث ما روش به دست آوردن اخلاص را بیان کرده اند.

در بحار الانوار ج 74 دو روایت زیبا و پر معنا آمده؛ یک جا امیر المؤمنین می فرماید: «تمامُ الاخلاصُ تَجَنّبُ المعاصی» یعنی: کمال اخلاص، دوری گزیدن از گناهان است.

در جای دیگری پیامبر اکرم می فرماید: « تمامُ الاخلاصُ اجتنابُ المحارم» یعنی: کمال اخلاص، دوری کردن از حرام های الهی است.

در هر دو روایت از ریشه لغوی جَنبً استفاده شده؛ اما این دو کلمه «تَجَنّب» و«اجتناب» مقداری به لحاظ معنایی با هم فرق دارند.

چون اجتنابُ المحارم. یعنی: آن لحظه ای که حرام الهی برای انسان فراهم می شود؛ انسان آن حرام را انجام ندهد.

مثلاً، اگر برای کسی یک معامله شیرین و پر منفعت اما حرام یا شبهه ناک پیش بیاید. هیچ کس هم از باطن این معامله خبری نداشته باشد. صورت ظاهر این معامله هم قانونی و حلال است. فقط آن شخص معامله کننده با خدایش می داند، که این معامله حرام یا شبهه ناک است. این حدیث شریف می گوید: اخلاص این است که این معامله شیرین اما حرام را فقط به خاطر خدا رها کنی و آن را انجام ندهی.

حدیث دوم می فرماید: «تَجَنّبُ المعاصی» یعنی: گاهی پروردگار عالم برای امتحان کردن بندگان خود، ابواب گناه را هم به وسیله ابلیس ملعون و شیاطین و ایادی او جلوی پای همه ما قرار می دهد.

کسانی که می خواهند؛ به درجه کمالی اخلاص برسند. باید بدانند که خدا همه ما را به این ابواب گناه مبتلا می کند؛ که در آن درب ها، امکان ورود به گناه هست، و اگر ما از گناهان تَجَنّبُ کنیم. یعنی: برای ترک گناه، خود را و نفس خود را به رنج و مشقّت بیاندازیم به مقام اخلاص می رسیم.

در احوالات مرحوم شیخ رجبعلی خیاط در کتاب کیمیای محبت نوشته اند:

شیخ، در ایام جوانی خودش از درخواست دختر جوانی برای انجام گناه فرار کرد. شیخ، در هنگام فرار از گناه از خدا خواست؛ خدایا من این گناه را برای تو ترک می کنم؛ تو هم مرا برای خودت تربیت کن.

نوشته اند: همین طور هم شد؛ در اثر ترک این گناه شیخ، با چشم هایش چیزهایی می دید که دیگران نمی دیدند.

اخلاص این است که انسان در برابر هجوم گناهان مختلف نفس خودش را رام کند، و در اختیار خودش بگیرد. یعنی: نفس خودش را تربیت کند.

روایات ما می فرمایند: بهترین راه تربیت نفس، دو چیز است؛

یکی نماز، و دیگری صبر.

نماز، مربّی است. انسان ساز است.

در احوالات مرحوم آیت الله سید علی قاضی نوشته اند:

سید هاشم حداد یکی از شاگردان معظم له می گوید: آیت الله قاضی را می دیدم که گاهی در هنگام نمازش با دست به چیزی اشاره می کند. تعجب کردم، استاد قاضی و نماز و اشاره کردن.

بعد از نماز از استاد پرسیدم: آقا، چرا در درون نمازتان با دست به چیزی اشاره می کنید؟